{"id":10470,"date":"2026-06-22T10:42:36","date_gmt":"2026-06-22T10:42:36","guid":{"rendered":"https:\/\/ayolqadri.uz\/onkologik-kasallikka-chalingan-bolaning-onasi-nimalarni-bilishi-kerak\/"},"modified":"2026-06-26T17:56:31","modified_gmt":"2026-06-26T17:56:31","slug":"onkologik-kasallikka-chalingan-bolaning-onasi-nimalarni-bilishi-kerak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/onkologik-kasallikka-chalingan-bolaning-onasi-nimalarni-bilishi-kerak\/","title":{"rendered":"Onkologik kasallikka chalingan bolaning onasi nimalarni bilishi kerak?"},"content":{"rendered":"\n

Hech kimga sir emaski, \u201csaraton\u201d tashxisi bu kasallik bilan yuzma-yuz kelgan insonlar va ularning oilalari hayotini tubdan o\u2018zgartiradi. Oila a\u2019zolari uchun yaqin insonining onkologik kasallikka chalinishi odatiy hayotning butunlay izdan chiqishini anglatadi. <\/strong><\/p>\n\n

\"Kamila
Ekspert: Kamila Adxamovna Turaxodjayeva, onkopsixolog, Taskin xospisi, Leader maktabi, autizm spektri buzilishlari bo\u2018lgan bolalarni rivojlantirish bo\u2018yicha Bolalar akademiyasi.<\/figcaption><\/figure>\n\n

Ona farzandiga qo\u2018yilgan tashxisni bilgach, kuchli ruhiy zarbani boshdan kechiradi. Uning dunyoqarashi izdan chiqadi, u ulkan stress, aybdorlik hissi va ojizlikni his qiladi. Bundan tashqari, deyarli doimiy ravishda shifoxonalarda bo\u2018lish va juda katta xarajatlarni talab qiladigan murakkab davolanish jarayonini boshdan kechirishga to\u2018g\u2018ri keladi. Ona o\u2018zini ham, oilasini ham unutadi, uning butun e\u2019tibori kasal farzandiga qaratiladi. <\/p>\n\n

\"Ona
Og\u2018ir kasallikka chalingan bolalarning ota-onalari uchun har bir kun muhabbat, xavotir va farzandi yonida o\u2018tkazilgan qimmatli daqiqalarni saqlab qolishga intilish bilan to\u2018la bo\u2018lishi mumkin.<\/figcaption><\/figure>\n\n

Saraton kasalligiga chalingan bolaga nima deyish kerak?<\/h2>\n\n

Bu juda murakkab savol, chunki O\u2018zbekistonda kasallik bilan bog\u2018liq o\u2018zgarishlar haqida, nafaqat bolalar, balki barcha yosh toifalaridagi insonlarni xabardor qilish bo\u2018yicha katta muammo mavjud.<\/p>\n\n

Javob ko\u2018p jihatdan bolaning yoshiga bog\u2018liq. Kichik yoshdagi bolalar asosan kasallikning belgilariga reaksiya bildiradilar; ularni tashxis emas, balki og\u2018riqli muolajalar (ukollar, operatsiyalar, bog\u2018lamlar va boshqalar) qo\u2018rqitadi. O\u2018smirlar esa ko\u2018proq o\u2018z tashxisi bilan qiziqadilar va ota-onalar hamda shifokorlardan o\u2018z holati, davolanish muddati va oqibatlari haqida haqiqatni eshitishni xohlashadi. Bolalar biz o\u2018ylagandek unchalik ham bexabar emas. Ular hammasini sezadilar. Ota-onalari yolg\u2018on gapirayotganini sezadilar, o\u2018z ahvoli yomonlashayotganini va o\u2018lishlari mumkinligini ham ich-ichidan his qiladilar. Noma\u2019lumlik va noaniqlik ichida yashash esa ancha qiyinroq. <\/p>\n\n

\n

Onkologik kasallikka qarshi kurash jarayonida oila nafaqat jismoniy va moddiy, balki kuchli psixologik muammolarga ham duch keladi. Qo\u2018rquv, ranjish va aybdorlik hissi saratonga qarshi kurashga xalaqit bermasligi uchun nima qilish kerak? Emotsiyalar bilan qanday kurashish mumkin? <\/p>\n<\/blockquote>\n\n

Qo\u2018rquv, aybdorlik va ranjish \u2014 og\u2018ir vaziyatda paydo bo\u2018ladigan tabiiy tuyg\u2018ulardir.Muhim jihat \u2014 o\u2018z his-tuyg\u2018ularini bosib qo\u2018ymaslik, ularni ichga yashirmaslik, balki ularni qabul qilish va boshdan kechirishdir. Bu ekstremal vaziyatga normal reaksiya bo\u2018lib, bu his-tuyg\u2018ularning namoyon bo\u2018lishi sizni zaif qilmaydi. Muhim jihat \u2014 bolaning kasalligi uchun o\u2018zini ayblamaslik, chunki saraton hech kimning aybi emas.Ota-onalar o\u2018zlariga ham vaqt ajratishlari, dam olishlari va energiya to\u2018plashlari kerak. Faqat shundagina ota-ona bolaga yordam bera oladi. Yaqinlar bilan aloqani yo\u2018qotmaslik, o\u2018z his-tuyg\u2018ulari va emotsiyalarini ular bilan muhokama qilish muhim. Eng asosiysi \u2014 bu qo\u2018llab-quvvatlash va tushunishdir. Shuni ta\u2019kidlash kerakki, emotsiyalar bilan kurashishning yagona universal usuli yo\u2018q. Men onkopsixologlarga murojaat qilishni tavsiya qilaman, chunki bolaning kasalligi ota-onada haqiqatan ham stress holatini keltirib chiqarishi mumkin va bu holat o\u2018z navbatida bolaga ham ta\u2019sir qiladi. Psixolog bilan siz murakkab vaziyatni yengib o\u2018tishga yordam beradigan strategiyalarni topishingiz osonroq bo\u2018ladi. <\/p>\n\n

Onkologik kasallikka chalingan bolaning onasi nimalarni bilishi kerak?<\/h2>\n\n

Tashxis qo\u2018yilishi bilan bog\u2018liq hissiy zarbadan keyin darhol o\u2018z kuchini to\u2018plab, barcha resurslarni bolaning davolanishiga yo\u2018naltirish juda qiyin. Quyida har bir ona bilishi kerak bo\u2018lgan jihatlarni bayon qilaman: <\/p>\n\n

Tibbiy ma\u2019lumotlar <\/strong><\/strong>Tashxis, davolash usullari va yon ta\u2019sirlar bilan bog\u2018liq barcha ma\u2019lumotlar. O\u2018z oilasini kelajakda nima kutayotganini tushunadigan inson stressni yengilroq boshdan kechiradi, oiladagi vazifalarni yaxshiroq taqsimlaydi va, albatta, bolani ham oldinda turgan davolanishga ruhiy jihatdan tayyorlay oladi. <\/p>\n\n

Psixologik qo\u2018llab-quvvatlash<\/strong>Bolaga, ayniqsa o\u2018smirga, o\u2018zining yangi holatini qabul qilish, tashqi ko\u2018rinishdagi o\u2018zgarishlarga (soch to\u2018kilishi, vazn kamayishi, kolostoma va boshqalar) ko\u2018nikish qiyin bo\u2018ladi. Bunday paytda bolaning psixologik holatiga maksimal darajada e\u2019tibor berish, uning his-tuyg\u2018ularini kamsitmaslik, u bilan samarali muloqot qilish, ishonch va yaxshiroq natijaga umid uyg\u2018otish juda muhimdir. <\/p>\n\n

Oziqlanish va parvarish<\/strong>Ona kasal bolaga qanday parvarish qilishni aniq bilishi, qo\u2018llanilayotgan dorilar haqida barcha ma\u2019lumotlarni o\u2018rganishi shart. Hatto bola remissiyaga chiqqan bo\u2018lsa ham, qaytalanishning oldini olish uchun barcha belgilangan qoidalarga qat\u2019iy rioya qilish zarur. <\/p>\n\n

Ta\u2019lim<\/strong>Shifoxonaning oq devorlari bolada tushkunlik va g\u2018amginlik uyg\u2018otishi mumkin, ammo bolada o\u2018qishga bo\u2018lgan qiziqishni qanday saqlab qolish mumkin? Hozirgi vaqtda juda ko\u2018p onlayn platformalar paydo bo\u2018lgan bo\u2018lib, ular orqali hatto yanada qiziqarli shaklda ham ta\u2019limni davom ettirish mumkin. Ijtimoiy hayot<\/strong>Ehtimol, bola kasallikkacha ko\u2018plab sevimli mashg\u2018ulotlarga ega bo\u2018lgan va ularga juda sog\u2018inadi. Imkon qadar bolaning ijtimoiy hayotda ishtirokini qo\u2018llab-quvvatlang. Internetning afzalligi shundaki, u cheksiz imkoniyatlar beradi. Bolaning o\u2018z qiziqishlarini amalga oshirish imkoniyatini undan tortib olmang. <\/p>\n\n

Ijobiy muhit<\/strong>Bola atrofida uni sog\u2018ayishga undaydigan va rag\u2018batlantiradigan muhit yarating!<\/p>\n\n

\"Ona
Farzandni yo\u2018qotish hayotni butunlay va abadiy o\u2018zgartiradi. Qayg\u2018u, yolg\u2018izlik va hayotni davom ettirish uchun kuch izlash \u2014 qabul qilish jarayonining uzoq yo\u2018lining bir qismiga aylanadi. <\/figcaption><\/figure>\n\n

Bolani yo\u2018qotishga qanday ruhiy tayyorgarlik ko\u2018rish va boshqa oila a\u2019zolarini, ayniqsa bolalarni bunga qanday tayyorlash kerak?<\/h2>\n\n

O\u2018limga tayyorgarlik \u2014 kasal bolasi bor oila duch kelishi mumkin bo\u2018lgan juda og\u2018ir hissiy vaziyatdir. Yana shuni aytish kerakki, bu kabi holatlarda barcha oilalar uchun mos keladigan yagona universal andoza mavjud emas. <\/p>\n\n

Ko\u2018pincha bola o\u2018zining yaqinlashayotgan o\u2018limini sezadi va ahvoli yomonlashuvi haqida ota-onasiga savollar beradi. Ochiq va halol bo\u2018ling, tibbiy atamalarni emas, balki tushunarli so\u2018zlarni ishlating. Bolaga bu haqdagi his-tuyg\u2018ulari va emotsiyalarini ifoda etishiga imkon bering. Bola va butun oila bilan birga maxsus lahzalar yarating, bu qimmatli xotiralarni saqlab qolish uchun. Ehtimol, farzandingiz anchadan beri nimanidir orzu qilayotgandir \u2014 uning istagini amalga oshirish juda yaxshi bo\u2018lardi. Unga va oilaga bu quvonchni hadya qiling. Bolaga qancha vaqt qolganining ahamiyati yo\u2018q \u2014 yarim yil, bir oy, bir necha kun yoki bir soat bo\u2018lsin \u2014 har bir inson qolgan umri davomida sifatli hayot kechirishga haqli. 2022-yilda O\u2018zbekistonda birinchi bolalar xospisi \u2014 Taskin ochildi. Xospis \u2014 bu endi davolash imkoni bo\u2018lmagan bolalarga tibbiy, ijtimoiy va psixologik yordam ko\u2018rsatiladigan muassasadir. Va bu aynan shunday joyki, u yerda butun oila uchun xotiralar yaratiladi, ota-onalardagi aybdorlik hissi yo\u2018qoladi, bolalar esa so\u2018nggi nafasigacha quvonchni his qiladi.<\/p>\n\n

Bolani yo\u2018qotgandan keyin qanday yashash kerak?<\/h2>\n\n

Agar bola vafot etgan bo\u2018lsa, bu sizning u bilan bo\u2018lgan munosabatlaringiz tugadi yoki uni unutishingiz kerak degani emas. Yo\u2018q! Boshqa farzandlaringizga nima bo\u2018lganini tushuntiring, ularga ajoyib aka yoki opa bo\u2018lganini ayting \u2014 afsuski, ular u bilan uzoq vaqt birga yashay olishmaganini izohlang, tushunarsiz holatlarni tushuntiring va savollariga javob bering. Kasal bolaga g\u2018amxo\u2018rlik qilishga va u bilan xayrlashishga ruxsat bering. Bolalarga qiyin paytlarda sizning qo\u2018llab-quvvatlashingiz va tushunishingizga tayanishlari mumkinligiga ishonch bering. Farzandsiz hayotni tasavvur qilish qiyin. Ammo sizning hayotingiz davom etadi. Motam \u2014 yaqin insonni yo\u2018qotishga tabiiy reaksiya, uni bostirish kerak emas. Qayg\u2018uni boshdan kechirishning to\u2018g\u2018ri yoki noto\u2018g\u2018ri usuli yo\u2018q. Bu uzoq davom etadigan jarayon, lekin uning davomiyligi har bir insonda har xil bo\u2018ladi. Me\u2019yoriy holatda motam bir yilgacha davom etishi mumkin. O\u2018zingizga motam tutish uchun vaqt bering. Bola yo\u2018qotilganidan keyingi dastlabki vaqtda oila o\u2018zini yolg\u2018iz va tashqi dunyodan ajralib qolgandek his qilishi mumkin. Yaqinlaringiz bilan muloqot qiling, his-tuyg\u2018ularingiz va kechinmalaringizni ulashing, qo\u2018llab-quvvatlash so\u2018rashdan uyalmang. Maxsus marosimlar yarating yoki ehtimol siz farzandingiz bilan bog\u2018liq bo\u2018lgan joylarni eslab ko\u2018rasiz. O\u2018zingizga bolaga bo\u2018lgan bog\u2018liqlikni his qilishga ruxsat berish muhim. U baribir sizning farzandingiz bo\u2018lib qoladi, faqat endi sizning munosabatlaringiz boshqa shaklga kirgan. His-tuyg\u2018ularingizni qabul qiling va ular uchun o\u2018zingizni hukm qilmang.Yo\u2018qotishga qaramay, boshdan kechirayotgan lahzalardan quvonishga o\u2018zingizga ruxsat bering. Bo\u2018lib o\u2018tgan voqealar va hayotingizni davom ettirish istagi uchun o\u2018zingizni ayblamang. Yaxshi amaliyot \u2014 fikrlarni qog\u2018ozga so\u2018z bilan ifodalash. O\u2018z kechinmalaringizni kundalikda yozib borishingiz mumkin. Shaxsiy yoki guruh psixoterapiyasi \u2014 bu og\u2018ir davrni boshdan kechirishga yordam beradigan ajoyib variantdir.Men bu mavzuga oid noma\u2019lum muallifning iqtibosini juda yaxshi ko\u2018raman.\u201cMotam \u2014 bu yakun emas, balki yo\u2018lning bir qismidir. Biz yaqinlarimizni yuragimizda va xotiralarimizda olib yuramiz, ular doimo biz bilan birga bo\u2018ladi.\u201d<\/p>\n\n

Qachon va qanday qilib bolalarga aytish kerak, agar ota-onadan biri davosi yo\u2018q kasallikka chalingan bo\u2018lsa va bu oilaning hayotiga qanday ta\u2019sir qilishini tushuntirish kerak bo\u2018lsa?<\/h2>\n\n

Davosi yo\u2018q kasalliklar haqida suhbatlar har doim og\u2018ir va ko\u2018p kuch talab qiladigan bo\u2018ladi.Bunday suhbatga tayyorgarlikni avvalo muhitdan boshlash kerak: u tinch va xavfsiz bo\u2018lishi lozim, unda vahima, shoshqaloqlik va bezovtalik bo\u2018lmasligi kerak.Butun vaziyatni bolalarga tushunarli, sodda tilda tushuntirgan ma\u2019qul. Eng muhim narsa \u2014 halollik. Kasallikni bo\u2018rttirish, ataylab yengillashtirib ko\u2018rsatish, yolg\u2018on gapirish yoki noo\u2018rin bo\u2018lsa ortiqcha tafsilotlarga kirishish kerak emas. Tarkib turlicha bo\u2018lishi mumkinligini yodda tuting. Ularga o\u2018z his-tuyg\u2018ularini ifoda etish va savollar berish imkonini bering. Maktabgacha yoshdagi bolalar jiddiy bo\u2018lmagandek ko\u2018rinishi mumkin: bu yoshda ular o\u2018limning qaytarilmasligini hali to\u2018liq tushunmaydi. 10 yoshgacha bo\u2018lgan bolalar axborotni juda yaxshi qabul qiladi, ularning diqqatini tez boshqa narsaga qaratish qobiliyati juda yuqori va bu aslida foydali. Siz unga yaqin inson og\u2018ir kasal bo\u2018lib qolganini va ehtimol vafot etishi mumkinligini aytasiz, u esa bosh irg\u2018ab, yarim daqiqadan keyin multfilm qo\u2018yishni so\u2018rashi mumkin. Bola hayotga intiladi. Ko\u2018pincha kattalar bolani ruhiy zarar bermaslik uchun deb o\u2018ylab, ma\u2019lumotni yashiradilar. Aslida esa biz vaziyatni yanada og\u2018irlashtiramiz. Agar biror odam bolaning hayotidan yo\u2018qolsa, u kasalxonada bo\u2018lsa va bolalar oldiga kirish taqiqlangan bo\u2018lsa yoki allaqachon vafot etgan bo\u2018lsa ham, buning sababini tushuntirish kerak. Aks holda bu yo\u2018qolish bolalar tomonidan xiyonat sifatida talqin qilinishi mumkin. Ishdan keyin shirinlik olib keladigan ota, sochlarini mehr bilan silaydigan ona, doimo mehribon va shirinliklar ulashadigan buvi yoki bobo \u2014 kimdir to\u2018satdan yo\u2018qoladi. Va bolaga hatto xayrlashish imkoniyati ham berilmaydi. Ota kasal bo\u2018lgani uchun hozir shirinlik olib kela olmasligini, chunki u kasalxonada yotganini ochiq tushuntirish kerak. Ammo bugun biz uni ko\u2018rgani borishimiz mumkin. Muhim jihat \u2014 bolalar ota-onaning kasalligi uchun aybdor emasligini tushuntirishdir. Ko\u2018pincha ota-onalar o\u2018z sog\u2018lig\u2018i orqali bolani bilmagan holda manipulyatsiya qilishlari mumkin, bu esa bolaning psixikasiga salbiy ta\u2019sir qiladi va unda aybdorlik hissini uyg\u2018otadi. Davolash bosqichlarini va kasallik oqibatlarini yashirmang, ularga kelajaklarini rejalashtirishga yordam bering.Oilani birlashtirishga harakat qiling va bolani kasal qarindoshidan uzoqlashtirmang \u2014 bolalar uchun oilada o\u2018zining muhimligini his qilish, g\u2018amxo\u2018rlik ko\u2018rsatish va kasal ota-onasiga qarash juda muhim.<\/p>\n\n

Kasallik haqida xabar olish qanday psixologik va jismoniy reaksiyalarni keltirib chiqarishi mumkin?<\/h2>\n\n

Kasallik haqida xabar olishga javob berishning 5 bosqichi ajratiladi. Bu bosqichlar har doim ham ketma-ket sodir bo\u2018lmaydi. Har bir bemor ularni o\u2018ziga xos sur\u2019atda va turli darajadagi kuch bilan boshdan kechiradi. <\/p>\n\n

Rad etish. <\/strong>Odam va uning oilasi uchun hayot uchun xavfli kasallik tashxisi qo\u2018yilganiga ishonish qiyin bo\u2018ladi. Bu bosqichda bemor turli tibbiy muassasalarda tashxisni qayta tekshirishni boshlaydi va buni shifokor xatosi deb o\u2018zini ishontirishga harakat qiladi. Kasallik tasdiqlangandan so\u2018ng, bemor keyingi bosqichga o\u2018tadi. <\/p>\n\n

G\u2018azab. <\/strong>Odam o\u2018ziga nisbatan g\u2018azab va adolatsizlik hissini boshdan kechiradi. O\u2018ziga \u201cNega aynan men?\u201d degan savolni beradi. G\u2018azab o\u2018ziga, yaqinlariga, tibbiyot xodimlariga va atrofdagi barcha odamlarga qaratilishi mumkin. <\/p>\n\n

Savdolashish. <\/strong>Bemor o\u2018z kasalligi, oliy kuchlar yoki shifokorlar bilan \u201ckelishishga\u201d harakat qiladi. Turli va\u2019dalar berib, bitim tuzishga urinadi, masalan: \u201cagar tuzalsam, albatta halol yashayman\/yoki xayriya fondiga katta miqdorda pul beraman\u201d va hokazo. <\/p>\n\n

Depressiya. <\/strong>Kasallik bilan kelishib bo\u2018lmasligini to\u2018liq qabul qilgach, bemor vaziyatning haqiqiy holatini anglaydi. Bu bosqichda umidsizlik, chorasizlik hissi va depressiya paydo bo\u2018ladi, odam tashqi dunyodan o\u2018zini chetga oladi va o\u2018z kechinmalariga g\u2018arq bo\u2018ladi. <\/p>\n\n

Qabul qilish. <\/strong>Afsuski, barcha bemorlar ham bu bosqichga yetib kelmaydi. Ushbu bosqichda inson kasallikni va o\u2018z holatini qabul qiladi, davolanishni boshlaydi, hayotini sifatli yashashga intiladi va har bir lahzani qadrlaydi. <\/p>\n\n

Shuni ta\u2019kidlash muhimki, har bir bosqich uchun aniq vaqt chegaralari mavjud emas, hammasi individual tarzda kechadi. Ba\u2019zi bemorlar g\u2018azab bosqichidan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri kasallikni qabul qilish bosqichiga o\u2018tib, tezroq sog\u2018ayish uchun barcha kuchlarini safarbar qilishlari mumkin. <\/p>\n\n

Kasallikka munosabat bildirishning ushbu besh bosqichidan tashqari, o\u2018tgan xatti-harakatlari va kasalligi uchun aybdorlik hissi ham paydo bo\u2018lishi mumkin. Bemorlarga go\u2018yoki ular yaqinlariga noqulaylik tug\u2018dirayotgandek tuyuladi va o\u2018zlarini oila uchun og\u2018ir yuk deb hisoblashadi. <\/p>\n\n

Jismoniy reaksiyalar psixologik holatlar bilan chambarchas bog\u2018liq bo\u2018lib, juda keng tarqalgan hisoblanadi. <\/p>\n\n

Ular orasida uyqusizlik, holsizlik, og\u2018riqqa sezuvchanlikning oshishi, zo\u2018riqish, xavotir, yurak urishining tezlashishi va charchoq ajratib ko\u2018rsatiladi.<\/p>\n\n

Bolalar kundalik hayotiga kasallikni qanday qilib integratsiya qilish mumkin?<\/h2>\n\n

Ochiq muloqot \u2014 sog\u2018lom munosabatlarning garovidir. Bolalar bilan gaplashing, his-tuyg\u2018ularingizni bo\u2018lishing, ota-onaning sog\u2018liq holatini tushuntiring. Shu bilan birga, kasallikdan oldin bo\u2018lgan oilaviy tartibni saqlab qolishga harakat qiling \u2014 birga filmlar tomosha qiling, yangiliklarni muhokama qiling, oilaviy vaqtni sifatli o\u2018tkazishga intiling. Barqarorlikni qo\u2018llab-quvvatlang, bu hamma uchun foydali bo\u2018ladi, kasal bo\u2018lgan inson esa o\u2018zini odatdagi muhitda his qiladi. Bolalar ota-onalarini sog\u2018lig\u2018i qanday bo\u2018lishidan qat\u2019i nazar sevishadi. Ko\u2018pincha ular ham parvarish jarayonida ishtirok etishni xohlashadi; agar bu ikkala tomon uchun ham xavfsiz bo\u2018lsa, ularni kundalik g\u2018amxo\u2018rlik ishlariga jalb qiling. <\/p>\n\n

Kasallik va o\u2018lim haqida gaplashish nima uchun muhim?<\/h2>\n\n

O\u2018lim haqida gapirish har doim qo\u2018rqinchli. Ham vafot etayotgan inson uchun, ham qolayotganlar uchun. Ammo har bir bemorning ichida aytilmagan savol bor: keyin nima bo\u2018ladi?O\u2018lim haqida gapirishdan qo\u2018rqish kerak emas. Noma\u2019lum narsadan qo\u2018rquv har doim bo\u2018ladi, lekin uni aytib, muhokama qilinsa, u go\u2018yoki kamaygandek bo\u2018ladi. Kasallik va o\u2018limni muhokama qilish insonning istaklarini tushunishga yordam beradi. Har birimiz hayotimiz uchun ma\u2019lum rejalar tuzamiz. Hayotdan ketayotgan inson o\u2018ziga taxminan qancha umr qolganini bilishi kerak, shunda u vaqtini rejalashtiradi, vazifalarni taqsimlaydi, bolalariga yoki nabiralariga vasiyat qiladi, xotirjam qalb bilan va hamma ishlarini ulgurib bajarganini his qilib bu dunyoni tark etadi. Insonda butun umr davomida aytishga jur\u2019at etmagan, ichida saqlab yurgan so\u2018zlari bo\u2018lishi mumkin. U o\u2018z kunlari sanog\u2018i qolganini bilgan paytdan boshlab, avvaldan yoki hech qachon jur\u2019at qilmagan ishlarini qilishni boshlaydi. Va insonning ichki \u201cgestalt\u201dini yopishiga imkon berish kerak. Kattalar vafotidan keyin ularning farzandlari yoki nabiralari bilan nima bo\u2018lishidan xavotirlanishadi. Bu ham qolayotganlar uchun ketayotgan insonni o\u2018z rejalari bilan \u201ctinchlantirish\u201d, mustaqil hayotga tayyor ekanliklarini ko\u2018rsatish imkonidir. Bemorni qo\u2018rqitadigan narsa o\u2018limning o\u2018zi emas, balki kelajakning noaniqligidir. Agar aniq muddat ma\u2019lum bo\u2018lsa, ustuvorliklarni to\u2018g\u2018ri belgilash mumkin. <\/p>\n\n

Nega insonni qo\u2018rquvi bilan yolg\u2018iz qoldirmaslik muhim?<\/h2>\n\n

Bu chuqur savol.Keling, kasal odam nimadan qo\u2018rqishini ko\u2018rib chiqamiz?Yolg\u2018iz qolishdan qo\u2018rqadi.Noma\u2019lumlikdan qo\u2018rqadi, o\u2018lim esa noma\u2019lum jarayondir. O\u2018lib qaytib kelgan hech kim yo\u2018q. Qanday qilib to\u2018g\u2018ri o\u2018lishni hech kim o\u2018rgata olmaydi. Biz esa faqat shu paytda og\u2018riq va yolg\u2018izlikni his qilmaslikka yordam bera olamiz. Inson yaqinlarini bu og\u2018ir vaziyatda qoldirib ketishdan qo\u2018rqadi.Inson barcha ishlarini tugatishga ulgurmay qolishdan qo\u2018rqadi, shuning uchun uni vaziyatdan xabardor qilish va sog\u2018liq holati haqida ma\u2019lumot berish muhim.Inson o\u2018zligini yo\u2018qotishdan qo\u2018rqadi, chunki u nafaqat tashqi, balki psixologik o\u2018zgarishlarni ham boshdan kechiradi.Bu omillarning barchasi qo\u2018rquv va xavotirni kuchaytiradi. Shuning uchun har bir bosqichda bemorga yaqinlari va tibbiyot xodimlari tomonidan qo\u2018llab-quvvatlash va tushunish juda zarur. <\/p>\n\n

Kasallik zo\u2018raygan paytda nizolardan qanday qochish mumkin?<\/h2>\n\n

Konfliktlardan qochish shart emas. Har qanday muammoli vaziyatni muloqot orqali hal qilish mumkin. Ko\u2018pincha tushunmovchiliklar aytilmay qolgan gaplar sababli yuzaga keladi. Eng muhimi \u2014 yaqin insoningizni eshitish va unga yuragingizni ochishdir. Empatiya, tushunish va sabr ko\u2018rsating, chunki emotsional portlashlar davolanishning yon ta\u2019siri bo\u2018lishi mumkin. Insonni uning kasallik holati yoki sizga keltirgan noqulayliklari uchun tanqid qilmang va hukm qilmang. Aksincha, kuchlarni birlashtirib, ularni kasal bo\u2018lgan yaqin insonni qo\u2018llab-quvvatlashga yo\u2018naltiring. <\/p>\n\n

Bolalarni ota-onadan biri bilan xayrlashishga qanday tayyorlash mumkin?<\/h2>\n\n

Bola bilan halol va ochiq gaplashing, tushunarli ifodalarni ishlating. Unga ma\u2019lumotni qabul qilish, savollar berish va fikrini ifodalash uchun vaqt bering. Bolalar bir xil savollarni qayta-qayta berishi mumkin, sabrli bo\u2018ling. O\u2018z his-tuyg\u2018ularingizni boladan yashirmang. Agar ko\u2018z yoshlaringizni tiyib turolmasangiz, bu ham normal holat \u2014 shunchaki uning sababini tushuntiring, bu bolaga o\u2018z holatini tushunishga va o\u2018z his-tuyg\u2018ularini ifodalashga yordam beradi. Ketayotgan ota-onasi bilan bolaga yolg\u2018iz qolish uchun vaqt bering. Ehtimol, aynan shu paytda ular o\u2018rtasida eng samimiy his-tuyg\u2018ular va so\u2018zlar paydo bo\u2018ladi, keyinchalik esa ular xotiralarga aylanadi. Ota-onadan biri bilan xayrlashish hayotdagi eng og\u2018ir sinovlardan biridir, lekin u haqidagi xotiralar abadiy porlab turadi. Hatto ota-ona zaiflashgan va davolanishdan holdan toygan bo\u2018lsa ham, bola uni har doim sevib qoladi. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Farzandga qo\u2018yilgan tashxis butun oila uchun katta sinovga aylanadi. Qo\u2018rquvni qanday yengish, bola bilan kasallik haqida qanday suhbatlashish va eng og\u2018ir damlarda qanday kuch topish mumkin? Bu haqda onkopsixolog Kamila Turaxodjayeva so\u2018zlab beradi. <\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":10426,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-10470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-health"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10470"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10470\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10471,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10470\/revisions\/10471"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10426"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ayolqadri.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}